ETFBCASH vs ETFBTBSP – porównanie dwóch ETF‑ów obligacyjnych

Wybór między ETFBCASH a ETFBTBSP to decyzja, która realnie wpływa na zachowanie portfela w różnych fazach cyklu stóp procentowych. Oba ETF‑y inwestują w obligacje skarbowe, ale różnią się konstrukcją, duration, poziomem ryzyka i potencjałem zysku. W artykule przeanalizujesz, jak każdy z nich reaguje na zmiany stóp, jakie scenariusze makro faworyzują poszczególne rozwiązania oraz jak świadomie dopasować je do własnego horyzontu inwestycyjnego. Jeśli chcesz zrozumieć, który ETF lepiej odpowiada Twojej strategii — to porównanie prowadzi krok po kroku do klarownej decyzji.

ETFBCASH – charakterystyka, skład i profil ryzyka

Fundusz odwzorowuje indeks GPWB‑BWZ, który obejmuje wyłącznie obligacje skarbowe serii WZ o zmiennym oprocentowaniu i zapadalności powyżej sześciu miesięcy. Indeks jest dochodowy: uwzględnia zmiany cen, narosłe odsetki oraz reinwestycję kuponów. Kupon obligacji WZ aktualizuje się co pół roku na podstawie średniej stawki WIBOR 6M z trzech dni roboczych poprzedzających ustalenie praw, co ogranicza wrażliwość cenową na zmiany stóp i utrzymuje niską duration całego koszyka.

Skład portfela ETFBCASH

Portfel ETFBCASH odzwierciedla aktualny skład indeksu GPWB‑BWZ. Poniższa tabela przedstawia wszystkie serie obligacji WZ uporządkowane według terminu zapadalności, wraz z mechanizmem naliczania kuponu i bieżącym oprocentowaniem:

Struktura indeksu jest zdominowana przez serie o kuponie 4,16%, co wynika z ich wspólnego okna resetu WIBOR 6M. Wyższe oprocentowanie WZ0330 i WZ0930 to efekt innego zestawu dat referencyjnych, a nie odmiennej konstrukcji instrumentu. Z punktu widzenia ETFBCASH oznacza to przewidywalną zmienność kuponu i brak asymetrii ryzyka między seriami.

Dlaczego udział poszczególnych serii w portfelu jest zmienny?

Wagi obligacji w indeksie GPWB‑BWZ nie są stałe, ponieważ indeks jest ważony wartością rynkową (market‑cap weighted). Oznacza to, że udział każdej serii zależy od jej bieżącej wartości rynkowej, która zmienia się pod wpływem:

• cen obligacji, które reagują na krzywą dochodowości i oczekiwania dotyczące stóp,
• narosłych odsetek, które zwiększają wartość obligacji między resetami kuponu,
• różnych wolumenów emisji, co powoduje, że serie o większej wartości nominalnej mają większy udział,
• różnych dat resetu kuponu, które wpływają na tempo narastania odsetek,
• dodawania nowych emisji WZ, które wymuszają rebalancing indeksu.

W praktyce oznacza to, że seria o wyższym kuponie lub większej emisji (np. WZ0330, WZ1129) może mieć większy udział w portfelu niż seria o podobnej zapadalności, ale niższej wartości rynkowej.

Jak działa ETFBCASH w środowisku rosnących stóp procentowych

W okresach podwyżek stóp procentowych ETFBCASH korzysta z niskiej duration, która ogranicza wpływ wzrostu rentowności na wycenę jednostek. Wzrost stóp o 1 p.p. przekłada się na niewielki spadek wartości jednostki — często nie większy niż kilka dziesiątych procenta. Jednocześnie szybka rotacja portfela i półroczne resetowanie kuponów pozwalają na szybkie przechwytywanie wyższych odsetek, co stabilizuje bieżącą stopę zwrotu. Dzięki temu fundusz zachowuje stabilność nawet wtedy, gdy obligacje o dłuższym terminie zapadalności doświadczają gwałtownych przecen.

Dla kogo jest ETFBCASH

ETFBCASH jest odpowiedni dla inwestorów, którzy oczekują niskiej zmienności i przewidywalnego profilu ryzyka. Jako ETF defensywny pełni funkcję stabilizującą w portfelu, szczególnie w okresach podwyższonej niepewności makroekonomicznej. Może być wykorzystywany zarówno jako narzędzie krótkoterminowe — do zarządzania płynnością — jak i jako element średnioterminowej strategii, w której inwestor unika ryzyka charakterystycznego dla obligacji długoterminowych. Ograniczeniem pozostaje niski potencjał wzrostu ceny jednostki w scenariuszu gwałtownego spadku stóp, co wynika bezpośrednio z krótkiej duration.

Co to jest ETFBTBSP? Konstrukcja i zachowanie w cyklach rynkowych

ETFBTBSP to fundusz odwzorowujący indeks TBSP.Index — oficjalny benchmark polskich obligacji skarbowych o stałym oprocentowaniu i zerokuponowych, notowanych na rynku Treasury BondSpot Poland. Konstrukcja indeksu obejmuje pełne spektrum długoterminowych emisji skarbowych, co przekłada się na wysoką duration portfela i silną reakcję na zmiany rentowności. Mechanizm indeksu jest dochodowy: uwzględnia zarówno zmiany cen obligacji, jak i narosłe odsetki oraz reinwestycję kuponów, dzięki czemu ETFBTBSP wiernie odzwierciedla zachowanie rynku długu o długim terminie zapadalności

Skład portfela ETFBTBSP

Portfel ETFBTBSP odzwierciedla aktualny skład indeksu TBSP.Index, który obejmuje obligacje stałokuponowe i zerokuponowe o długich terminach zapadalności. Wśród komponentów znajdują się serie DS oraz OK, reprezentujące różne segmenty krzywej dochodowości — od papierów średnioterminowych po emisje przekraczające 10 lat. Wysoka duration wynika z dominacji obligacji stałokuponowych, których ceny silnie reagują na zmiany stóp procentowych. Skład indeksu jest rewidowany miesięcznie, a jego struktura odzwierciedla rynek hurtowy obligacji skarbowych w Polsce.

Wrażliwość ETFBTBSP na zmiany stóp procentowych

Wysoka duration ETFBTBSP sprawia, że fundusz jest szczególnie podatny na zmiany stóp procentowych. Duration pełni tu funkcję operacyjnego miernika ryzyka: wzrost rentowności o 1 p.p. może przełożyć się na spadek wartości portfela o kilka procent, zależnie od średniego terminu zapadalności komponentów. Zmienność ETF obligacyjnych opartych na długoterminowych papierach wynika z konstrukcji stałokuponowej — kupon nie dostosowuje się do nowych warunków rynkowych, więc korekta cenowa jest jedynym mechanizmem równoważącym zmianę stóp. W okresach dynamicznych ruchów na krzywej dochodowości ETFBTBSP zachowuje się jak klasyczny instrument o wysokiej dźwigni duration, co wzmacnia zarówno wzrosty, jak i spadki.

Dla kogo jest ETFBTBSP

ETFBTBSP jest narzędziem dla inwestorów akceptujących wyższą zmienność i świadomie budujących ekspozycję na długoterminowe obligacje skarbowe. Jako ETF agresywny znajduje zastosowanie w strategiach opartych na scenariuszu spadku stóp procentowych, w którym długie duration generuje ponadprzeciętny wzrost wartości portfela. Fundusz może pełnić funkcję taktycznego komponentu portfela, wykorzystywanego w momentach, gdy cykl monetarny wchodzi w fazę łagodzenia. Ograniczeniem jest wysoka wrażliwość na podwyżki stóp, która w niekorzystnym otoczeniu może prowadzić do głębokich obsunięć kapitału.

Jak ustalany jest kurs ETFBCASH i ETFBTBSP

Kurs ETFBCASH i ETFBTBSP wynika z mechanizmu odwzorowania indeksów GPWB‑BWZ oraz TBSP.Index, w których podstawą jest wartość rynkowa obligacji wchodzących w skład portfela. Wycena jednostki ETF opiera się na NAV, czyli wartości aktywów netto przypadającej na jedną jednostkę, obliczanej na podstawie cen obligacji z rynku hurtowego Treasury BondSpot Poland. Każda zmiana ceny instrumentów bazowych — zarówno wynikająca z ruchów stóp procentowych, jak i narastania odsetek — automatycznie przekłada się na kurs ETF‑u.

W ETFBCASH kluczową rolę odgrywa konstrukcja obligacji zmiennokuponowych. Kupon aktualizuje się co sześć miesięcy według WIBOR 6M, co ogranicza zmienność cen i sprawia, że NAV rośnie głównie dzięki narastającym odsetkom. W praktyce oznacza to, że kurs ETFBCASH porusza się płynnie, a jego reakcja na zmiany stóp procentowych jest niewielka — duration portfela pozostaje niskie, a korekty cenowe mają ograniczony zakres. Mechanizm wyceny jest więc zdominowany przez dochód odsetkowy, a nie przez zmiany cen obligacji.

W ETFBTBSP sytuacja wygląda inaczej, ponieważ indeks TBSP.Index obejmuje obligacje stałokuponowe i zerokuponowe o długich terminach zapadalności. Wysoka duration sprawia, że ceny tych papierów silnie reagują na zmiany rentowności, co bezpośrednio wpływa na NAV funduszu. Wzrost stóp procentowych obniża wartość obligacji stałokuponowych, a spadek stóp powoduje dynamiczny wzrost ich cen — mechanizm ten jest podstawowym źródłem zmienności kursu ETFBTBSP. W efekcie wycena funduszu jest znacznie bardziej wrażliwa na ruchy krzywej dochodowości niż w przypadku ETFBCASH.

W praktyce kurs obu ETF‑ów odzwierciedla sumę trzech elementów: bieżących cen obligacji, narosłych odsetek oraz reinwestycji kuponów zgodnie z metodologią indeksu. Różnica polega na tym, że w ETFBCASH dominują obligacje o zmiennym oprocentowaniu, co stabilizuje wycenę, natomiast ETFBTBSP opiera się na długoterminowych papierach stałokuponowych, których wycena jest silnie skorelowana z cyklem stóp procentowych. To sprawia, że oba fundusze pełnią odmienne funkcje w portfelu i reagują na zupełnie inne bodźce rynkowe.

Jak działa mechanizm wyceny ETF‑ów? Przykład, który wyjaśnia wszystko

Różnica między ETFBCASH a ETFBTBSP wynika z konstrukcji obligacji, ale najłatwiej zrozumieć ją przez analogię do dwóch mieszkań na wynajem — jedno z czynszem zmiennym, drugie ze stałym.

ETFBCASH działa jak mieszkanie z czynszem zmiennym. Czynsz dostosowuje się do rynku co kilka miesięcy. Jeśli stopy spadają, czynsz obniży się dopiero przy najbliższej aktualizacji, więc przez pewien czas nadal otrzymujesz wyższe wpływy. Wartość mieszkania prawie się nie zmienia, bo rynek wie, że czynsz i tak zostanie zaktualizowany. Tak samo działają obligacje WZ: kupon reaguje na stopy z opóźnieniem, a cena pozostaje stabilna. Wynik ETFBCASH to głównie narastające odsetki, a nie ruch cenowy.

ETFBTBSP przypomina mieszkanie z czynszem stałym na 10 lat. Jeśli rynkowe czynsze spadają, Twój stały czynsz staje się bardziej atrakcyjny — więc wartość mieszkania rośnie, bo inni chcą je kupić. Jeśli czynsze rosną, wartość spada. Tak samo działają obligacje stałokuponowe: gdy rentowności spadają, ich stały kupon zyskuje na wartości, co natychmiast podbija cenę. To efekt duration, który wzmacnia każdy ruch stóp procentowych.

ETFBCASH i ETFBTBSP vs stopy procentowe

Wykres zestawia zachowanie dwóch obligacyjnych ETF‑ów notowanych na GPW — ETFBCASH (obligacje zmiennokuponowe) oraz ETFBTBSP (obligacje stałokuponowe o dłuższej duration) — z przebiegiem stopy referencyjnej NBP. Taka konstrukcja pozwala zobaczyć nie tylko różnice między tymi funduszami, ale również to, jak rynek obligacji reaguje na cykl polityki pieniężnej w praktyce, a nie tylko w teorii.

ETFBCASH prezentuje stabilną, niemal liniową ścieżkę wzrostu. Wynika to z faktu, że fundusz inwestuje w obligacje zmiennokuponowe, których oprocentowanie aktualizuje się wraz z poziomem stóp procentowych. W okresie wysokich stóp kupony pozostają atrakcyjne, a niska duration sprawia, że fundusz jest odporny na wahania rentowności. Nawet gdy stopy zaczynają spadać, ETFBCASH nadal korzysta z relatywnie wysokich kuponów, ponieważ wskaźniki referencyjne (WIBOR/WIRON) obniżają się wolniej niż stopa NBP.

ETFBTBSP zachowuje się inaczej, bo jego wyniki zależą przede wszystkim od kierunku zmian stóp procentowych oraz oczekiwań co do przyszłej polityki pieniężnej. W fazach podwyżek stóp, gdy rentowności rosną, fundusz traci na wartości. Z kolei w okresach stabilizacji lub oczekiwań na obniżki stóp — nawet zanim RPP faktycznie je przeprowadzi — ETFBTBSP zaczyna rosnąć. To typowe dla instrumentów o wyższej duration, które dyskontują przyszłość z wyprzedzeniem.

Stopa referencyjna NBP, pokazana na drugiej osi, pełni rolę głównego czynnika makroekonomicznego determinującego zachowanie obu ETF‑ów. Wzrost stóp sprzyja ETFBCASH, ale jednocześnie wywołuje presję spadkową na ETFBTBSP. Odwrotna zależność pojawia się w okresach stabilizacji lub obniżek stóp — wtedy ETFBTBSP zyskuje, a ETFBCASH utrzymuje stabilny, umiarkowany trend wzrostowy.

Dlaczego jednak w ostatnich miesiącach oba ETF‑y rosły podobnie?

To ważna obserwacja, którą warto podkreślić w analizie:

• Rynek obligacji zdyskontował obniżki stóp dużo wcześniej, więc część wzrostów ETFBTBSP wydarzyła się zanim RPP faktycznie zaczęła ciąć stopy.
• Obniżki stóp były niewielkie i rozłożone w czasie, więc efekt duration nie był tak silny, jak sugerowałaby teoria.
• ETFBCASH nadal korzysta z wysokich kuponów, bo wskaźniki referencyjne spadają wolniej niż stopa NBP.
• Duration ETFBTBSP nie jest ekstremalnie wysoka, więc jego reakcja na spadki stóp jest umiarkowana, a nie spektakularna.
• Rynek działa na oczekiwaniach, a nie na bieżących decyzjach — dlatego ruchy ETFBTBSP są wygładzone i rozciągnięte w czasie.

W efekcie, mimo że teoretycznie oba ETF‑y powinny zachowywać się inaczej, w praktyce ich ścieżki w ostatnich miesiącach były zaskakująco zbieżne.

ETFBCASH i ETFBTBSP – trzy uproszczone scenariusze rynkowe

Zachowanie ETFBCASH i ETFBTBSP zależy przede wszystkim od tego, jak zmieniają się stopy procentowe. ETFBCASH opiera się na obligacjach zmiennokuponowych WZ, więc jego cena prawie się nie rusza, a wynik pochodzi głównie z kuponów. ETFBTBSP inwestuje w obligacje stałokuponowe o wysokiej duration, dlatego jego cena silnie reaguje na zmiany rentowności. Poniżej przedstawiam trzy kompletne scenariusze – spadających, stabilnych i rosnących stóp – wraz z kalkulacjami i wizualizacją. Warto podkreślić, że są to symulacje oparte na uproszczonych założeniach, pomijające czynniki zewnętrzne, takie jak zmienność gospodarcza, przepływy kapitału, sentyment rynkowy czy krótkoterminowe zaburzenia płynności. Celem jest pokazanie czystego wpływu zmian stóp procentowych na oba ETF‑y, bez dodatkowych zakłóceń.

Z praktycznego punktu widzenia trzy scenariusze pokazują, że ETFBCASH i ETFBTBSP pełnią w portfelu zupełnie różne role. BCASH sprawdza się jako stabilny komponent dochodowy — jego wynik jest przewidywalny, oparty głównie na kuponach i niemal niezależny od kierunku zmian stóp. To dobre narzędzie, gdy inwestor chce ograniczyć zmienność, zachować płynność i jednocześnie korzystać z wysokich krótkoterminowych stóp procentowych. TBSP działa odwrotnie: jest instrumentem, który warto rozważyć wtedy, gdy inwestor ma przekonanie co do spadku stóp procentowych, bo właśnie wtedy jego wysoka duration działa na korzyść i generuje ponadprzeciętne zyski. Jednocześnie TBSP wymaga większej tolerancji na wahania — w środowisku rosnących stóp potrafi wyraźnie tracić.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

ETFBCASH czy ETFBTBSP – który ETF obligacyjny wybrać

Decyzja między ETFBCASH a ETFBTBSP sprowadza się do ekspozycji na cykl stóp procentowych oraz horyzontu inwestycyjnego. Oba fundusze operują na odmiennych mechanizmach: ETFBCASH opiera się na obligacjach zmiennokuponowych, których oprocentowanie aktualizuje się wraz z rynkowymi stopami krótkoterminowymi, natomiast ETFBTBSP buduje wynik poprzez wrażliwość cenową na zmiany rentowności obligacji stałokuponowych o dłuższej duration. W praktyce oznacza to dwa różne źródła zwrotu i dwa różne profile ryzyka.

W środowisku stabilnych lub rosnących stóp procentowych przewagę ma ETFBCASH. Jego konstrukcja — duration bliska zera, kupony oparte na WIBOR/WIRON — powoduje, że fundusz generuje wynik głównie z bieżącego oprocentowania, a nie z ruchów cenowych. Przy stopie referencyjnej na poziomie 5–6% roczna stopa zwrotu ETFBCASH jest w dużej mierze determinowana przez wysokość kuponów, a zmienność pozostaje minimalna. To instrument, który zachowuje się jak depozyt o płynności rynkowej, ale z wyższą efektywną stopą zwrotu.

ETFBTBSP działa inaczej: jego duration na poziomie kilku lat sprawia, że reaguje na zmiany rentowności obligacji z wyprzedzeniem. W okresach, w których rynek zaczyna dyskontować przyszłe obniżki stóp, ETFBTBSP potrafi wygenerować dynamiczny ruch wzrostowy, nawet jeśli RPP jeszcze nie rozpoczęła luzowania. Jednocześnie w fazach podwyżek stóp fundusz traci, ponieważ wzrost rentowności obniża wartość obligacji stałokuponowych. To instrument kierunkowy, którego wynik zależy od tego, czy inwestor trafnie oceni przyszły kształt krzywej dochodowości.

W zastosowaniu praktycznym wybór między ETFBCASH a ETFBTBSP powinien wynikać z horyzontu inwestycyjnego i scenariusza makro. Krótki horyzont — do 12 miesięcy — sprzyja ETFBCASH, ponieważ jego wynik jest przewidywalny i niemal w pełni determinowany przez bieżące stopy. Dłuższy horyzont — 2–4 lata — otwiera przestrzeń dla ETFBTBSP, zwłaszcza jeśli inwestor zakłada cykl obniżek stóp lub spadek rentowności obligacji na długim końcu krzywej. W takim scenariuszu efekt duration może wygenerować zwrot wyraźnie wyższy niż w ETFBCASH.

Oba ETF‑y mają jednak swoje ograniczenia. ETFBCASH nie skorzysta na spadkach stóp — jego kupony będą aktualizować się w dół, co obniży przyszłą stopę zwrotu. ETFBTBSP z kolei wymaga akceptacji wyższej zmienności i ryzyka błędnej prognozy cyklu stóp. W okresach niepewności makro lub płaskiej krzywej dochodowości przewaga jednego nad drugim może być niewielka, co obserwowaliśmy w ostatnich miesiącach, gdy oba fundusze rosły w podobnym tempie mimo spadających stóp.

Dołącz do nas na Facebooku i Twitterze i bądź na bieżąco:

Facebook Twitter